Τι συμβολίζει όμως ο μύθος του Αχιλλέα;

Τι συμβολίζει όμως ο μύθος του Αχιλλέα; Τι μπορούμε να μάθουμε μέσα απ΄ το παράδειγμα του για τον δρόμο του ανθρώπου;

Καταρχήν βλέπουμε σ΄ αυτόν το πρότυπο του βασιλιά Ιππότη-πολεμιστή, που μάχεται για το δίκαιο και για τους συντρόφους του κι όχι για τις τιμές ή τα λάφυρα. Όπως λέει ο ίδιος: «Εγώ δεν ήρθα εδώ να πολεμήσω τους Τρώες...». Οδηγός του είναι η τιμή και ο όρκος και έχει ισχυρή και άκαμπτη προσωπικότητα, την οποία συμβολίζουν τα άφθαστα άλογα του που μόνο αυτός μπορεί να τα δαμάσει.

Όπως βέβαια κάθε μεγάλος πολεμιστής που έχει οξύ πνεύμα και μπορεί να δει και τις πληγές της μάχης, πέρα απ΄ τους θριάμβους, πράγμα που τον κάνει να δειλιάζει προς στιγμή και ν΄ αμφιβάλλει για το σκοπό αλλά και τον εαυτό του, έτσι κι ο Αχιλλέας αρχικά μεταμφιέζεται σε γυναίκα για να μην πάει στον πόλεμο. Απ΄τη φύση του όμως δεν μπορεί να κρυφτεί κι έτσι όταν ο Οδυσσέας φέρνει δώρα για τις γυναίκες στο παλάτι του Λυκομήδη και ο Αχιλλέας διαλέγει το σπαθί (σύμβολο της βούλησης ή του πνεύματος που θα τον οδηγήσει στη νίκη). Ούτε απ΄ το πεπρωμένο του μπορεί να ξεφύγει καθώς οι χρησμοί πρόλεγαν ότι οι Έλληνες θα νικούσαν σ΄ αυτό τον πόλεμο μόνο αν ο Αχιλλέας ήταν μαζί τους.

Έτσι λοιπόν επιλέγει τον δρόμο του (η μήπως ο δρόμος τον επιλέγει;) προτιμώντας να ζήσει λίγα χρόνια αλλά δοξασμένα, ενώ στο πρόσωπο του ενσαρκώνεται πλέον το αρχέτυπο του πολεμιστή, του Ανθρώπου που πολεμάει για τα ιδανικά του. Σε κάθε μάχη σε κάθε κονταροχτύπημα η ζωή κι ο θάνατος έρχονται πολύ κοντά αλλά για τον Αχιλλέα που ζει για να πολεμάει είναι το ίδιο. Ας μην ξεχνάμε ότι καμία μάχη δεν μπορεί να κερδηθεί, αν ο ήρωας δεν είναι αποφασισμένος καθώς αυτό που δίνει τη νίκη είναι το ηθικό το νικητή πρώτα και μετά οι ικανότητες ή το περιβάλλον στο οποίο θα βρεθεί.

Ο θυμός του Αχιλλέα, όταν ο Αγαμέμωνας του παίρνει τη Βρησιίδα, είναι τόσο μεγάλος που θα είχε πεθάνει σίγουρα απ΄ το χέρι του Αχιλλέα, αν η σύνεση της Αθηνάς δεν τον συγκρατούσε (σύμβολο της φρόνησης και του αυτοελέγχου του ήρωα). Ο διένεξη δεν είναι επειδή θα χάσει την κοπέλα, αλλά επειδή προσβάλλεται από τη στάση του βασιλιά των Ελλήνων που του λέει ότι υπάρχουν κι άλλοι σπουδαίοι και γενναίοι βασιλιάδες και μπορούν να νικήσουν τον πόλεμο και χωρίς αυτόν. Η μεγαλύτερη προσβολή για έναν ιππότη είναι η μεταχείριση του με τέτοιο τρόπο ώστε να αμφισβητηθεί η τιμή και η αξία του.

Έτσι παίρνει όρκο να απέχει απ τη μάχη, ενώ η αξία του γίνεται περισσότερο αντιληπτή απ΄ τους Αχαιούς που πλέον δεν ακούν τις εμψυχωτικές του κραυγές στη μάχη και αρχίζουν να χάνουν στον πόλεμο μέχρι που εκτοπίζονται στα πλοία τους.Ο Αγαμέμνονας του προσφέρει πλούσια δώρα και επιθυμεί τη συμφιλίωση, αλλά είναι δυνατόν να συμβιβαστεί η Ψυχή του πολεμιστή και να εξαγοραστεί με υλικά αγαθά;Ακόμη όμως κι όταν δεν πολεμάει ενδιαφέρεται συνεχώς για τις εξελίξεις του πολέμου, την υγεία των συντρόφων του και λυπάται όταν μαθαίνει άσχημα νέα. Εδώ βλέπουμε ένα ακόμη χαρακτηριστικό του ήρωα που δίνει μεγάλη σημασία στις πράξεις και στην εσωτερική δομή των συντρόφων του.

Κάθε ήρωας όμως έχει και την ευαίσθητη του πλευρά και για τον Αχιλλέα είναι ο παιδικός του φίλος ο Πάτροκλος που σε μία κρίσιμη στιγμή παίρνει τα όπλα του Αχιλλέα και έτσι μεταμφιεσμένος σκορπά τον τρόμο στους Τρώες. Η κίνηση αυτή του Πάτροκλου συμβολίζει την εσωτερική αλλαγή που γίνεται μέσα στον Αχιλλέα με σκοπό να επιστρέψει στη μάχη. Αρχικά δεν μπαίνει ο ίδιος αλλά ένα μέρος του. Ο ήρωας έχει επιστρέψει και είναι ξανά όρθιος. Χρειάζεται όμως ένα δυνατό γεγονός για να επιστρέψει ολόκληρος και να πολεμήσει μ όλο του το Είναι.Ο θάνατος του Πάτροκλου είναι το γεγονός που τον επαναφέρει στη μάχιμη κατάσταση. Ο Αχιλλέας βγαίνει άοπλος στο πεδίο της μάχης και απ΄ τα ουρλιαχτά του οι Τρώες τρέπονται σε φυγή. Ορκίζεται το θάνατο του Έκτορα παρόλο που ξέρει ότι την ίδια στιγμή θα πεθάνει κι ο ίδιος. Ο ήρωας αναλαμβάνει την εξωτερική μάχη του (αφού ξεπέρασε την εσωτερική) κι είναι έτοιμος να συναντηθεί με το πεπρωμένο του.

Έτσι, αφού θυσιάζει 12 νέους πάνω στον τάφο του Πάτροκλου, κλείνει ένα κύκλο και αναγεννημένος ρίχνεται στον πόλεμο με θεϊκά ρούχα και όπλα.

Η μάχη προβλέπεται τρομερή. Είναι η αιώνια μάχη όπου ο άνθρωπος παίρνει την τελική απόφαση να κυριαρχήσει στα πάθη και να κατακτήσει την αιώνια ψυχή του.Aπό μία τέτοια μάχη δεν είναι δυνατόν να λείψουν ούτε οι Θεοί, γι αυτό ο Δίας άρει την απαγόρευση του και επιτρέπει στους Θεούς να λάβουν μέρος στον πόλεμο (στις πολύ κρίσιμες στιγμές οι άνθρωποι πάντα έχουν τη θεία βοήθεια ή καθώς γίνονται υπεράνθρωποι χειρίζονται τις θείες δυνάμεις).

Ο Αχιλλέας σκοτώνει τελικά τον Έκτορα τον πιο άξιο και πιο γενναίο άνδρα της Τροίας έχοντας τη θεϊκή βοήθεια της Αθηνάς .Εκεί κλείνει ο κύκλος του καθώς και ο κύκλος της Τροίας, καθώς η Ελένη σύμβολο της αιχμάλωτης ψυχής που φυλακίζεται στον κόσμο της ύλης επιστρέφει με την προσπάθεια του ήρωα-ιππότη, μετά από τρομερές μάχες (εξωτερικές και εσωτερικές) στη θέση που της αρμόζει.

Ο Αχιλλέας δεν πέθανε πραγματικά, αλλά κέρδισε την αθανασία, αφού η μητέρα του η Θέτιδα έφερε το νεκρό του σώμα στο Λευκό Νησί στα Ηλύσια Πεδία, όπου ζουν οι ήρωες, σύμβολο του ήρωα που δεν ήταν μόνο πολεμιστής αλλά κυρίως του ανθρώπου που ξεπέρασε εμπόδια και δοκιμασίες και με το δικό του αγώνα κέρδισε την Αθανασία.Το παράδειγμα του Αχιλλέα ας ξυπνήσει αυτό το μικρό ήρωα που κοιμάται μέσα μας αλλά διψάει για περιπέτειες, μεγάλα κατορθώματα και άξιους αγώνες και που τόσο πολύ τον έχει ανάγκη ο κόσμος σήμερα!

ΕΚΤΟΡΑΣ

«Οι αδύνατοι άνθρωποι δεν κάνουν την Ιστορία, συνήθως δεν προλαβαίνουν ούτε να τη διαβάσουν»

Όσο γοητευτική και ενδιαφέρουσα είναι προσωπικότητα του μεγάλου ήρωα της Ιλιάδας του Αχιλλέα, τόσο χαρακτηριστική και δυναμική είναι επίσης και η παρουσία στην Ιλιάδα του ΄Έκτορα, που είναι ο μεγαλύτερος ήρωας και κύριος υπερασπιστής της Τροίας. Η μοίρα των 2 ηρώων φαίνεται άρρηκτα συνδεδεμένη σε σημείο να μην μπορούμε να κατανοήσουμε τον ένα αν δεν εμβαθύνουμε και την προσωπικότητα του άλλου..

Ο Έκτορας είναι ο πρωτότοκος γιος του Πριάμου και της Εκάβης, αν και μερικές παραδόσεις τον θεωρούν γιο του Απόλλωνα και είναι αυτός που ασκεί πραγματικά την εξουσία στους Τρώες αν και βασιλιάς είναι ο Πρίαμος. Είναι ο πρώτος άνδρας στις συνελεύσεις και αυτός που κατευθύνει τον πόλεμο. Είναι ψηλός και λεβεντόκορμος όπως ο Αχιλλέας και όταν οδηγούσε το άρμα του με τα κατάμαυρα άλογα, θα έλεγε κανείς ότι ήταν ο ίδιος ο Ενυάλιος Άρης. Ο λαός του τον λατρεύει και του αποδίδει θεϊκές τιμές. Ακόμη και οι Έλληνες ξέρουν ότι είναι ο ισχυρότερος υπερασπιστής της Τροίας και όσο ζει δεν πρόκειται να πέσει στα χέρια τους.

Είναι παντρεμένος με την Ανδρομάχη και έχει έναν γιο τον Αστυάνακτα, τον οποίο ονειρεύεται να μεγαλώσει σαν ένα γενναίο πολεμιστή, γεγονός για το οποίο φαίνεται να συγκρούεται με τη γυναίκα του που απεχθάνεται τον πόλεμο. Αλλά «μερικά πράγματα είναι μόνο για αντρίκειες καρδιές» όπως της λέει στο «Τραγούδι της Τροίας», ένα πολύ όμορφο μυθιστόρημα που έχει γραφτεί για το θέμα που ερευνάμε.

Έχοντας υπόψιν του το χρησμό που λέει ότι θα πεθάνει απ΄ το χέρι του Αχιλλέα, αποφεύγει τη μάχη σε ανοικτή πεδιάδα όσο ο Αχιλλέας είναι εκεί, αλλά όταν αυτός απουσιάζει προκαλεί μεγάλο χαμό στους Έλληνες. Πολύ όμορφη είναι η μονομαχία του με τον Αίαντα που κρατάει μία ολόκληρη μέρα χωρίς να φέρει τη νίκη σ΄ έναν απ΄ τους 2 ήρωες. Τότε γίνονται φίλοι ανταλλάσσοντας δώρα: Ο Αίαντας του προσφέρει τη ζώνη του και ο Έκτορας το πολύτιμο ξίφος του.

Ο ρόλος του στην έκβαση της μάχης είναι καθοριστικός. Έτσι συχνά χρειάζεται να επέμβουν οι θεοί για να τον εμποδίσουν να σκοτώσει ήρωες όπως τον Νέστορα ή τον Διομήδη. Ο ίδιος προστατεύεται από τον Απόλλωνα ενώ ο Δίας δίνει εντολή στους θεούς να του αφήσουν τη μάχη, τουλάχιστον όσο ο Αχιλλέας δεν θα συμμετέχει.

Σε μία κρίσιμη στιγμή ο Έκτορας σκοτώνει τον Πάτροκλο που είχε μπει στη μάχη φορώντας την πανοπλία του Αχιλλέα και του παίρνει τα όπλα. Όμως ο Αχιλλέας ορκίζεται εκδίκηση και περισσότερο μανιασμένος από ποτέ επιστρέφει στη μάχη σκοτώνοντας αρχικά τον Πολύδωρο έναν απ΄ τα αδέρφια του Έκτορα. Εκείνος ανίσχυρος να πάρει εκδίκηση, καταλαβαίνει ότι η ώρα του πλησιάζει. Μάταια ο Απόλλωνας τον περιβάλλει μ' ένα σύννεφο, προκειμένου να καθυστερήσει τη μοιραία στιγμή. Ενώ οι Τρώες επιστρέφουν στην πόλη ο Έκτορας μένει μόνος του μπρος στις Σκαιές Πύλες.

Ενώ όλοι τον προτρέπουν να μπει μέσα στα τείχη, εκείνος αγέρωχος και πεισματάρης είναι αποφασισμένος να συναντήσει τον Αχιλλέα, κάτι που τόσα χρόνια ποθούσε αλλά και φοβόταν συνάμα.Αλλά την κρίσιμη στιγμή που ο Αχιλλέας πλησιάζει, καταλαμβάνεται από φόβο και τρέπεται σε φυγή. Τρεις φορές κάνουν το γύρο της Τροίας μέχρι που η θεά Αθηνά μ΄ ένα τέχνασμα (μεταμφιεσμένη στον Διήφοβο, που υπόσχεται να βοηθήσει τον ήρωα) τον αναγκάζει να σταματήσει. Η ζυγαριά του Δία κλείνει πλέον προς το μέρος του Έκτορα και κατεβαίνει προς τον Άδη. Ο Απόλλωνας εγκαταλείπει τον ήρωα που σκοτώνεται από τον Αχιλλέα. Με τη διαύγεια που διακρίνει αυτούς που ξεψυχούν προλέγει στον Αχιλλέα το θάνατο του που πλησιάζει.

Η επόμενη εικόνα είναι μία απ΄ τις πιο χαρακτηριστικές (αποτρόπαιη και ταυτόχρονα γεμάτη δέος) του Τρωικού πολέμου:ο Έκτορας δεμένος απ΄ τους αστραγάλους στο άρμα του Αχιλλέα σέρνεται γυμνός γύρω απ΄ τα τείχη της Τροίας και κατόπιν εγκαταλείπεται το σώμα του στα σκυλιά και στα όρνια. Ακόμη και οι Θεοί λυπούνται τον άτυχο ήρωα και στέλνουν την Ίριδα να πείσει τον Αχιλλέα να δώσει πίσω στον πατέρα του το σώμα του Έκτορα, όπως και γίνεται. Ανάμεσα στα 2 στρατόπεδα γίνεται ανακωχή για 12 μέρες που επιτρέπει στους Τρώες να θάψουν με τις αρμόζουσες τιμές τον ήρωα-υπερασπιστή τους. Με το κλείσιμο του κύκλου του Έκτορα η Τροία έχει ήδη πέσει.

Αν προχωρήσουμε στον αποσυμβολισμό του μύθου του Έκτορα θα δούμε πολλά κοινά σημεία με τον μύθο του Αχιλλέα σαν τα νήματα της μοίρας του ενός να πλέχτηκαν ταυτόχρονα με του άλλου.

Ο Έκτορας είναι ο μεγαλύτερος ήρωας της Τροίας ενός πολιτισμού φωτεινού και ανώτερου (ας θυμηθούμε ότι ο Απόλλωνας είναι ο θεός-προστάτης της πόλης) που όμως έχει φτάσει σ΄ ένα σημείο καμπής, καθώς συγκρούεται με το νέο πολιτισμό των Ελλήνων, πιο βαρβαρικό φαινομενικά στον οποίο όμως κυριαρχεί η νόηση (ας θυμηθούμε ότι η Αθηνά είναι η θεά-προστάτιδα των Ελλήνων. Ξέρουμε ότι χωρίς τα τεχνάσματα του Οδυσσέα κανείς δεν θα μπορούσε να διαβεί τα απροσπέλαστα τείχη της Τροίας).

Βλέπουμε στο πρόσωπο του Έκτορα τον ήρωα που γεννιέται για ένα σκοπό, που ακολουθεί χωρίς δισταγμό και μέσα απ΄ αυτόν λυτρώνεται. Δεν είναι απλά γιος του βασιλιά, αλλά είναι συνετός (δεν ξεμυαλίζεται όπως όλοι οι άλλοι με την Ελένη, συμβουλεύει συνετά στις συνελεύσεις και διορατικός, ξέρει που οδηγείται η Τροία με τα καμώματα του Πάρη και την ξεροκέφαλη στάση του Πριάμου).

Είναι ξεκάθαρος ως προς το σκοπό του και γενναίος (δεν αποφεύγει τις μάχες και αναλαμβάνει κάθε δύσκολη περίπτωση), είναι ο τύπος του ανθρώπου που είναι γεννημένος αρχηγός και που η μοίρα τον έχει διαλέξει. Είναι απλός, λιτός και ευγενής, είναι το αρχέτυπο του πολεμιστή, όπως και ο Αχιλλέας τον οποίο επιθυμεί αλλά και ταυτόχρονα φοβάται να συναντήσει στο πεδίο της μάχης, γνωρίζοντας το πεπρωμένο του.

Όλη η πορεία του πολέμου κατά της Τροίας κορυφώνεται στη σύγκρουση των 2 ηρώων, που είναι κάτι περισσότερο από δίδυμα αδέρφια και ο μύθος του ενός δεν θα μας έλεγε τίποτε αν δεν υπήρχε και ο μύθος του άλλου.

Λέει ο Αχιλλέας για τον Έκτορα: «Κοίταξα την απτόητη σκοτεινιά των ματιών του και έμαθα πως ήταν το είδος του ανθρώπου που ήμουν κι εγώ. Τον αγαπούσα πολύ περισσότερο απ΄ όσο αγαπούσα τον εαυτό μου, τον Πάτροκλο ή τη Βρισηίδα ή τον πατέρα μου ,γιατί ήταν ο εαυτός μου μέσα σ΄ ένα άλλο σαρκίο. Ήταν ο προάγγελος του θανάτου, είτε ήταν αυτός που θα μου κατάφερνε το θανάσιμο πλήγμα, είτε θα παρατείνονταν λίγες μέρες ακόμα η ζωή μου ώσπου ένας άλλος Τρώας θα με σώριαζε κάτω. Ο ένας από εμάς έπρεπε να πεθάνει στη μονομαχία, ο άλλος λίγο αργότερα γιατί έτσι είχε αποφασιστεί όταν υφάνθηκαν τα νήματα της μοίρας μας»

Όπως και στην περίπτωση του Αχιλλέα ο Έκτορας είναι σύμβολο όχι απλά ενός ήρωα αλλά ενός βασιλιά-πολεμιστή που ο πρώτος εχθρός που έχει ν΄ αντιμετωπίσει είναι ο ίδιος του ο εαυτός, και η νίκη του είναι η πραγμάτωση της μοίρας για την οποία γεννιέται και των ιδανικών του άσχετα αν θα βγει νικητής ή όχι. Επίσης ο πόλεμος για τους αρχαίους πολιτισμούς δεν ήταν απλά πράξεις βίας αλλά σήμαινε δράση, συνεχόμενη εγρήγορση και θάνατο των γερασμένων μορφών με σκοπό την ανανέωση.Ο ήρωας για τον οποίο μιλάμε βρίσκεται κρυμμένος μέσα στον καθένα μας, διψώντας για δυσκολίες, κινδύνους, περιπέτειες και άξιες μάχες. Είναι ένας άνθρωπος που αναζητά τα αδύνατα και γι΄ αυτό ξεπερνά τον εαυτό του και δεν αφήνει τον κόσμο όπως τον βρήκε. Ας είναι οι μύθοι με τα αιώνια σύμβολα τους αφορμή για να ξυπνήσει και να μπει σε δράση αυτός ο μικρός-μεγάλος ήρωας, που είμαστε ΕΜΕΙΣ!

Read more

Η Μυστική Γλώσσα των Μύθων

Η Μυστική Γλώσσα των ΜύθωνΗΜυστικήΓλώσσατωνΜύθωνΗΜυστικήΓλώσσατωνΜύθων

Ο μύθος αποτελεί μια από τις όψεις αυτού που ονομάζουμε Ιεροφάνεια, τη φανέρωση του ιερού. Αποτελεί, θα λέγαμε, τη σπονδυλική στήλη των παραδοσιακών κοινωνιών, που σαν κύριο μέλημά τους είχαν το να μπορούν να προσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους, στο πρότυπο του μύθου, πρότυπο που αποτελούσε γιʼ αυτούς την πράξη του Θεού ή του Ήρωα και σύμφωνα με αυτό ήταν ένα πρότυπο μοντέλο συμπεριφοράς προς μίμηση. Ο Μύθος, μιλούσε για αλήθειες, για την αρχή των πραγμάτων, αποτελούσε την προσέγγιση μιας ψυχολογικής ή πνευματικής πραγματικότητας, αποτελούσε έναν θησαυρό σοφίας.

Τη γλώσσα των Μύθων, αποτελούν τα Σύμβολα, μορφές που μεταφέρουν ουσίες, αποκρυσταλλώσεις αληθειών. Και η αναπαράσταση, η βίωση του Μύθου, ονομάστηκε Τελετή, στα πλαίσια της οποίας γινόταν επανάληψη στον ιστορικό ανθρώπινο χρόνο, των γεγονότων του Μεγάλου Θείου Χρόνου. Και έτσι, το αποτέλεσμα αυτής της αναπαράστασης, αυτής της βίωσης, ήταν η Μύηση, δηλαδή η μετάλλαξη, η ανύψωση της συνείδησης σε μια ανώτερη σφαίρα αντίληψης.Οι μύθοι αποτελούν ένα σημαντικό στοιχείο του ανθρώπινου πολιτισμού, μια ζωντανή πραγματικότητα, βαθιά χαραγμένη στη μνήμη του ανθρώπινου γένους. Ο «Δρόμος του Μύθου», είναι ο δρόμος που όλοι οι άνθρωποι είμαστε προορισμένοι να βαδίσουμε: από την άγνοια, να ανέβουμε ως τη θεία σοφία, ως το τελευταίο σκαλοπάτι της ουράνιας σκάλας που οδηγεί στην αλήθεια του Έργου των Θεών….

Σύμφωνα με την επιστήμη της Ψυχολογίας, ο άνθρωπος διαθέτει 4 βασικά ένστικτα:

Το ένστικτο της επιβίωσης

το ένστικτο της αναπαραγωγής

το ένστικτο της εξουσίας

το ένστικτο της αιωνιότητας

Ο εσωτερισμός, αναφέρει πως μέσα στο ένστικτο αιωνιότητας, έγκειται αυτό που ονομάζουμε «Το εσωτερικό ον» του ανθρώπου, το βαθύτερο και υψηλότερο μέρος που διαθέτει ο άνθρωπος. Αυτό που βρίσκεται πάνω και πρώτα από την ιδιότητά του ως λογικό ον. Οι αρχαίες εσωτερικές διδασκαλίες, θεωρούν τον άνθρωπο, πρώτα εσωτερικό και έπειτα διανοητικό ή λογικό ον. Η λέξη «άνθρωπος» προέρχεται από το «άνω» και το ρήμα «θρώσκω» που σημαίνει, αυτός που κοιτάζει προς τα πάνω ή προχωράει προς τα πάνω. Έτσι, και σύμφωνα με τα προαναφερθέντα, ο άνθρωπος είναι ένα ον που πρώτα από όλα είναι εσωτερικό, δηλαδή πορεύεται σε μια ανοδική πορεία εξέλιξης, οδεύει σε αυτό που ονομάζουμε «Ανώτερο», «Ιερό» και έπειτα έρχεται η λογική, το συναίσθημα και όσα άλλα εκδηλωμένα χαρακτηριστικά ή ιδιότητες διαθέτει, για να συμπληρώσουν αυτήν την πορεία. 

Θα λέγαμε, ότι μιλάμε για έναν πιο εσωτερικό δρόμο που διανύει η ανθρώπινη ύπαρξη, για μια πορεία εσωτερικοποίησης και ανύψωσης, που συμπληρώνεται από αυτό που ονομάζουμε πορεία προς τα έξω, έκφραση, δράση μέσα στην πολλαπλότητα, με σκοπό να εφαρμόσουμε αυτά που συνειδητοποιήσαμε από την εσωτερική μας πορεία, να σκορπίσουμε το φως που «μαζέψαμε» από μέσα. Μπορούμε να πούμε, κάπως παραβολικά, ότι οι δυο αυτές δράσεις του ανθρώπου, μοιάζουν με τις δυο τάσεις που έχει η ίδια η Ζωή, που θεωρείται μια Μεγάλη Πνοή,μια Αναπνοή. Όπως ήδη γνωρίζουμε, η αναπνοή αποτελείται από αυτό που ονομάζουμε εισπνοή, δηλαδή μια κεντρομόλος δύναμη που ωθεί προς τα μέσα, προς το εσωτερικό μας κέντρο, και την εκπνοή, μια φυγόκεντρο δύναμη που μας σκορπίζει προς τα έξω, στη δημιουργία. Έτσι, και σύμφωνα με τις εσωτερικές διδασκαλίες των χιλιόχρονων πολιτισμών, με αυτές τις δυο συμπληρωματικές πορείες, ο άνθρωπος μπορεί να «Ιεροποιήσει», να κάνει ώστε οι καθημερινές πράξεις της «βέβηλης» ζωής του να συμμετέχουν στη διάσταση του ιερού. 

Η έκφραση – εκδήλωση του ιερού, μέσα στο βέβηλο, γίνεται μέσα από αυτό που ονομάζουμε Ιεροφάνεια:τη φανέρωση του ιερού. Υπάρχουν 5 βασικές όψεις της Ιεροφάνειας:

η Θεοφάνεια

το Σύμβολο

ο Μύθος

η Τελετή

η Μύηση

Ο Μύθος είναι η προσέγγιση μιας ψυχολογικής ή πνευματικής πραγματικότητας. Αποτελεί μια πραγματικότητα που συνέβη και θεμελιώνει τη μελλοντική εξέλιξη ενός λαού ή μιας κατάστασης. Είναι, θα λέγαμε, μια ιερή ιστορία. Οι αρχαίοι μύθοι αποτελούν έναν πραγματικό θησαυρό σοφίας. Σε αυτούς φυλάσσεται όλη η σοφία της παράδοσης. «…Οι παραδοσιακές κοινωνίες ήταν συνδεδεμένες με την άχρονη παράδοση, είχαν μύθους, μυήσεις και τυπικές ιεροτελετουργίες….» Οι μύθοι αποτελούν την ιστορία των πράξεων των Υπερφυσικών οντοτήτων ή των Θεών. Είναι απόλυτα αληθινοί και ιεροί γιατί περιγράφουν το έργο των θεών.

Ιστορούν μια «δημιουργία» και έτσι θεμελιώνονται σαν πρότυπα μοντέλα συμπεριφοράς προς μίμηση. Οι παραδοσιακές κοινωνίες είχαν σαν κύριο μέλημά τους, να μπορούν να προσαρμόζουν τη συμπεριφορά τους στο πρότυπο του μύθου, πρότυπο που αποτελούσε γιʼ αυτούς την πράξη του θεού ή του ήρωα. Θεωρούσαν τους μύθους σαν εκφραστές της αλήθειας, που μπορούσαν να τους δώσουν τη λύση σε κάθε σημαντικό πρόβλημα της ίδιας τους της ύπαρξης. Μέσα από τη μελέτη του μύθου γνωρίζουμε την αρχή των πραγμάτων και πώς να τα χειριζόμαστε με τη δική μας βούληση.

Ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά του μύθου, είναι ότι χρησιμοποιεί τη συμβολική γλώσσα, τη γλώσσα των συμβόλων και είναι πολυδιάστατος, έχει πολλές χροιές ερμηνείας και διάφορες διδασκαλίες που μέσα του κρύβει. Είναι σαν το Θεό, που…. «θα πει μια λέξη και θα πάρει το σχήμα κάθε πράγματος που βαδίζει στη γη, κολυμπάει στο νερό ή καίει σαν τη φωτιά» (Ο Ήρωας με τα χίλια πρόσωπα, Joseph Cambell, εκδόσεις Ιάμβλιχος, Αθήνα 1990, σελ 457).

Τα σύμβολα, που αποτελούν τη γλώσσα έκφρασης των μύθων, είναι μορφές που μεταφέρουν ουσίες, μορφές μέσα στις οποίες ενσαρκώνονται Αρχέτυπα. Η λέξη «Σύμβολο», προέρχεται από το ρήμα: «συμβάλλω» που σημαίνει φέρνω μαζί μου, μέσα μου. Θα λέγαμε, λοιπόν, ότι το σύμβολο είναι ένας φάκελος (μορφή), που κρύβει μέσα του ένα γράμμα (ουσία). Είναι αυτό που ενώνει το επάνω με το κάτω ή το μέσα (ιερό) με το έξω (βέβηλο). Τα σύμβολα, δεν είναι δημιουργήματα του ανθρώπου, διότι τότε πρόκειται για σήματα, αλλά μορφές που η ίδια η φύση μας προσφέρει, γιʼ αυτό και αναγνωρίζονται από όλους τους ανθρώπους, ανεξάρτητα βέβαια από το γεγονός ότι αυτό τα κάνει πολυδιάστατα, επειδή ο καθένας έχει τη δική του πλευρά ερμηνείας, όντας ο καθένας μας διαφορετικό και μοναδικό ον. Ή αν θέλαμε να το εκφράσουμε σωστότερα, θα λέγαμε, ότι το σύμβολο «μιλά στον καθέναν στη δική του γλώσσα», ανάλογα με το επίπεδο συνείδησής του.

Ο μύθος, πρέπει να γίνεται βίωμα και αφού γίνει αυτό, τότε ενεργοποιούνται όλα τα γεγονότα που περιγράφει. Αυτό ονομάζεται Μύηση. Μύηση δηλαδή, είναι το αποτέλεσμα που προκύπτει από τη βίωση του μύθου, δηλαδή το ανέβασμα της συνείδησης σε ένα υψηλότερο σκαλοπάτι. Είναι μια αλλαγή στη διάσταση της συνείδησης που επιτρέπει την κατανόηση των ανώτερων αληθειών που αφηγείται ο μύθος. Η μύηση αποτελεί μια διαδικασία εσωτερικής ανανέωσης και προϋποθέτει το «θάνατο» του παλιού, για να γεννηθεί κάτι νέο και καλύτερο, υψηλότερο. Ο Πλάτωνας έλεγε: «Το να πεθάνει κανείς, σημαίνει να μυηθεί». Η Έλενα Πέτροβνα Μπλαβάτσκυ, έγραψε: «Κανένας δε μπορεί να φτάσει στις ύψιστες περιοχές όπου κατοικούν οι Δάσκαλοι, χωρίς να έχει περάσει από τη στενή πύλη της Μύησης, την Πύλη που οδηγεί στην Αιώνια Ζωή».

Κατά τη διάρκεια της βίωσης ενός μύθου, δηλαδή κατά τη διάρκεια μιας Τελετής, ένα βασικό χαρακτηριστικό, είναι ότι παύει να υπάρχει η έννοια του χρόνου όπως καθημερινά τη βιώνουμε και την αντιλαμβανόμαστε. Ο άνθρωπος έχει για κάποιες στιγμές τη συνείδηση της αιωνιότητας, βιώνοντας κάτι από αυτό που ονομάζουμε Μυθικό Χρόνο, το χρόνο της αιωνιότητας (εδώ εντάσσεται το ένστικτο αιωνιότητας που αναφέραμε παραπάνω). Έτσι, θα λέγαμε ότι «Ο Μύθος βρίσκεται σε μια διάσταση πιο πάνω από το γήινο και ανθρώπινο χρόνο» . Η προβολή του μύθου μετατρέπει το χρόνο σε μυθικό, σε ένα αιώνιο παρόν. «Έτσι, αυτός που μιμείται ένα μυθικό πρότυπο, ή απλά ακούει τελετουργικά την αφήγηση ενός μύθου, αποσπάται από το θνητό γίγνεσθαι και ξαναβρίσκει το Μεγάλο Χρόνο» (Mircea Eliade, Πραγματεία πάνω στην Ιστορία των Θρησκειών, εκδόσεις Χατζηνικολή, σελ. 399).

Σύμφωνα με τα παραπάνω, θα λέγαμε ότι ο Μύθος «Είναι» πάντα και παραμένει σταθερός, δεν φθείρεται, δεν πεθαίνει και δεν εξελίσσεται. Οι άνθρωποι μπορεί να τον ξεχάσουν για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, αλλά ο μύθος δεν πεθαίνει απλά «κρύβεται».

Όπως παραπάνω αναφέρθηκε, η βίωση, η αναπαράσταση του μύθου ονομάζεται Τελετή. Οι Τελετές αποτελούν τα μέσα για να μπορεί να γίνει αντιληπτή η αλήθεια που εκφράζει ένας μύθος. Είναι η επανάληψη στον ιστορικό ανθρώπινο χρόνο, των γεγονότων του Μεγάλου Θείου Χρόνου που αναφέρει ο Μύθος. Αν δίναμε έναν ορισμό για τη λέξη Τελετή, θα λέγαμε ότι είναι κάθε πράξη που γίνεται με Συνείδηση και Σκοπιμότητα.Και έτσι το αποτέλεσμα είναι η μύηση, η μετάλλαξη, η βαθιά συνειδητοποίηση της αλήθειας που κρύβει ο μύθος και το ανέβασμα της συνείδησης σε μια υψηλότερη κατάσταση. Φυσικά υπάρχουν επίπεδα μύησης επειδή η μετάλλαξη δε μπορεί να είναι ίδια σε όλους τους ανθρώπους και έτσι οι παραδοσιακές κοινωνίες, μιλούσαν για βαθμούς μύησης.Με βάση όλα τα παραπάνω, γίνεται εμφανές ότι για να μπορεί μια κοινωνία να ονομαστεί παραδοσιακή, θα πρέπει να διαθέτει μύθους τους οποίους να εφαρμόζει μέσω των τελετών, ώστε να επέρχεται η μύηση στους ανθρώπους της κοινωνίας. Και αυτό κάνει, να επικοινωνεί η Γη με τον Ουρανό.

Και αυτός είναι ο δρόμος που όλοι οι άνθρωποι είμαστε προορισμένοι να βαδίσουμε: από την άγνοια, θα ανέβουμε ως τη θεία σοφία, ως το τελευταίο σκαλοπάτι της ουράνιας σκάλας που οδηγεί στην Αλήθεια, στην καρδιά του Μύθου, του Έργου των Θεών»

Read more

Ο ΜΥΘΟΣ ΚΑΙ Η ΠΥΛΗ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΑΥΤΟ ΜΑΣ

Ένας δρόμος αναζήτησης του Εαυτού μας

Ας ξεκινήσουμε με το πρώτο βασικό ερώτημα προσέγγισης του θέματος: Τι είναι ένας μύθος;Είναι μήπως φαντασία που δεν θεωρείται αληθινή, ένα σύνολο απαρχαιωμένων ντοκουμέντων και αυθαίρετων μυθοπλασιών; Για κάποιους είναι ένα ιδιαίτερο είδος ιστορίας , για άλλους ένα ιδιαίτερο εργαλείο ψυχανάλυσης, για κάποιους είναι πηγή γνώσης και για κάποιους άλλους ηθικοπλαστική μέθοδος.

Το σίγουρο πάντως είναι πως όλοι οι ψυχολόγοι ειδικότερα και οι σύγχρονοι επιστήμονες γενικότερα σκύβουν με σεβασμό πάνω στον μύθο για να τον ερμηνεύσουν έχοντας ο καθένας το δικό του κλειδί. Αυτό και μόνο το γεγονός μας δείχνει πως ο μύθος δεν είναι ένα απλό θέμα έρευνας, είναι ένα τεράστιο θέμα έρευνας το οποίο επιδέχεται πολλές ερμηνείες σε πολλά επίπεδα.

Ας ξεκινήσουμε κάνοντας ένας πρώτο διαχωρισμό του μύθου από την μυθολογία. Ο μύθος μοιάζει με ένα φως σταθερό και ακίνητο στον χρόνο και στον χώρο, εκεί όπου υπάρχουν οι μεγάλες πραγματικότητες του πνεύματος, και από εκεί στέλνει το φως της πάνω στον τοίχο της ιστορίας. Η σκιά πάνω στον τοίχο αυτό είναι η μυθολογία.

Μυθολογίες υπάρχουν πολλές σε όλο τον κόσμο σε όλες τις εποχές και παρά τις επιφανειακές διαφορές τους, εύκολα μπορεί κανείς να καταλάβει, μελετώντας τους, πως όλες ξεπηδούν από το ίδιο λευκό φως. Ίδια σύμβολα ενσαρκώνονται με διαφορετικά «ενδύματα» σε κάθε παραδοσιακό λαό με σκοπό να μας οδηγήσουν στον δρόμο της μυθικής συνείδησης, στην Αλήθεια και στην βίωσή της. Κάθε μύθος είναι μια κοσμική μια ψυχολογική και μια υλική πραγματικότητα.

Ένας τέτοιος ορισμός μας οδηγεί σε τρεις βασικούς τρόπους ερμηνείας.

Ο πρώτος τρόπος ερμηνείας του μύθου θα ήτανε η προσέγγιση της ιστορικής του αλήθειας. Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα όπου έρχεται η ιστορία να επαληθεύσει τον μύθο, και έτσι ιστορικά γεγονότα τεκμηριώνουν μια αλήθεια αντικειμενική. Ο παγκόσμιος κατακλυσμός συναντάται σε πολλές γνωστές εκδοχές μύθων στον ελληνοχριστιανικό, βαβυλωνιακό, ιρανικό και ελληνικό πολιτισμό και ακόμη η ανακάλυψη της Τροίας από τον Σλήμαν ξέρουμε ότι βασίστηκε σε ένα μύθο.

Κοσμογονικά ο μύθος προσπαθεί να ερμηνεύσει τον μακρόκοσμο και την σχέση του ανθρώπου με αυτόν. «…. Θα μπορούσαμε να ονομάσουμε Μύθο και αυτόν τον ίδιο τον Κόσμο, καθώς μέσα του τα σώματα και τα πράγματα είναι φανερά» λέει ο Σαλλούστιος στο έργο του "Περί Θεών και Κόσμου". Όλοι οι κοσμογονικοί μύθοι δημιουργίας μας μιλούν για την πρωταρχική αιτία που εκδήλωσε την ζωή και για εκείνες τις δυνάμεις (θεούς) που την εξελίσσουν. Έτσι ένας κοσμογονικός μύθος με συμβολική γλώσσα μπορεί να ενώσει την ανθρώπινη διάνοια με την αποκάλυψη του μυστηρίου.

Και αν αυτό φαίνεται μεταφυσικό και δύσκολο, ψυχολογικά ο ρόλος του μύθου έχει ένα πρακτικό και ουσιαστικό αποτέλεσμα στην εναρμόνιση του ανθρώπου με τον εαυτό του και στην συνειδησιακή του εξέλιξη. "Η ψυχολογία είναι εκείνη που περιέχει το ενδιαφέρον για τον μύθο, όπως όλα τα δημιουργικά έργα περιέχουν το ενδιαφέρον για την ψυχολογία» λέει ο Τόμας Μαν, δείχνοντας έτσι το μεγάλο ενδιαφέρον της ψυχολογίας για τον μύθο.

Η ψυχολογία δεν είναι μια σύγχρονη εφεύρεση , μπορεί να μην ήταν αυτή η λέξη που την προσδιόριζε σε παλαιότερες εποχές αλλά είναι σίγουρο πως όλοι οι λαοί ασχολήθηκαν με τον άνθρωπο και την ομαλή λειτουργία του ψυχισμού του. ο μύθος έπαιζε σημαντικότατο ρόλο σε αυτό το έργο.

Ο μύθος πάντα βιώνονταν άμεσα μέσα στα πλαίσια των μυστηρίων και κυρίως μέσα από το μυητικό θέατρο το οποίο ήταν μέρος των μυστηρίων. Απαιτούνταν σύνθετες διαδικασίες συμμετοχής όλων των όψεων της ύπαρξης, που μαζί με την επέμβαση άλλων παραγόντων οδηγούσαν τον άνθρωπο σ' έναν εξαγνισμό του γήινου εαυτού του. Οι μυήσεις στα αρχαία μυστήρια περιείχαν ανθρωπομορφικές παραστάσεις της λειτουργίας του πνευματικού κόσμου και των νόμων του, δεσμοί ανάμεσα στον μικρόκοσμο και τον μακρόκοσμο. Ο μυημένος αναγνώριζε την ύπαρξή του μέσα στην ζωή του ήρωα, γινόταν γνώστης και κυβερνήτης της ύπαρξής του, και γυρνούσε στον κόσμο της καθημερινότητας με μια αίσθηση ευθύνης και μια φλόγα δημιουργικότητας.

Από τότε μέχρι σήμερα ο μύθος δεν έπαψε να υπάρχει και να έχει δύναμη, οι άνθρωποι έπαψαν ίσως να τον χρησιμοποιούν συνειδητά. Για την σύγχρονη ψυχολογία ότι ο μύθος ασκεί μια ακατανίκητη έλξη στο υποσυνείδητο του σύγχρονου ανθρώπου.

Σύμφωνα με τον Γιούγκ τα "Αρχέτυπα" παίζουν σπουδαίο ρόλο στην ζωή μας τη υλική αλλά και την διανοητική. Είναι οι πηγές της ψυχικής μας ενέργειας και αυτή η πηγή ενέργειας βρίσκεται στο υποσυνείδητο μέσα στα αρχέτυπα που περιέχονται στο ομαδικό ασυνείδητο της ανθρωπότητας. Ένας μύθος μπορεί να απελευθερώσει την ψυχική αυτή ενέργεια που περικλείεται στα αρχέτυπα.

Ο μύθος είναι μέσο γνώσης του εαυτού μας αλλά και μέσο δραστηριοποίησης των ικανοτήτων μας, με σκοπό την ολοκλήρωση του εαυτού. Μας κάνει να συνειδητοποιούμε μεγάλες αλήθειες αλλά και τον ίδιο τον εαυτό μας. Είναι ακόμα ένα τεράστιο θησαυροφυλάκιο εμπειριών και γνώσεων που απέκτησε η ανθρώπινη φυλή από την αρχή της δημιουργίας της. Οι μύθοι διεισδύουν βαθιά στην ανθρώπινη ψυχή και σιγοψιθυρίζουν αιώνιες αλήθειες και ανθρώπινα ιδανικά. Είναι μια πύλη και μέσα από αυτή έρχονται στην ανθρώπινη συνείδηση οι ανεξάντλητες ενέργειες του σύμπαντος.

Χωρίς να το συνειδητοποιεί, κάθε άνθρωπος ασχολείται αδιάκοπα με την εσωτερική διεύρυνση του εαυτού του, ψάχνει να βρει τα αίτια που υποκινούν τις πράξεις του. Η ερμηνεία αυτών των αιτιών είναι συνήθως γεμάτη από την υποκειμενική συναισθηματικότητα με ένα εγωιστικό πρίσμα, και έτσι διαστρεβλώνονται οι αιτίες. Οι μύθοι μιλούν για την οδύνη και την ανάγκη να υπερνικηθεί η ψεύτικη εικόνα της ζωής που φτιάχνουμε συνεχώς. Οι μύθοι μας ωθούν μέσα από την ταύτιση, στην ανακάλυψη των επιλογών που έχουμε, μας υποδεικνύουν τις περιπέτειες, τις εκδηλώσεις και τα φαινόμενα της ψυχικής ζωής μας και μπορούν να μας οδηγήσουν στην ισορροπία, την κυριαρχία στον εαυτό και τον κόσμο. Είναι αποκαλυπτικοί γιατί φέρνουν στην επιφάνεια αυτά που έχουμε απωθήσει μέσα στο υποσυνείδητό μας. Τα ξυπνούν και μας βάζουν να τα αντιμετωπίσουμε.

Αλλά το πιο σημαντικό ίσως είναι ότι δημιουργούν μια κατευθυντήρια γραμμή ύπαρξης που στοχεύει ενεργητικά στο αύριο. Δίνουν ένα όραμα ελπίδας και την πεποίθηση πως ότι και να γίνει ο ήρωας θα νικήσει το «κακό» στον εαυτό του και στον κόσμο. Είναι μεγάλη η δύναμη και η ιερότητα των μύθων γιατί κατάφεραν να επιζήσουν σε όλες τις συνθήκες, στο συνειδητό ή στο ασυνείδητο των ανθρώπων, και να ενεργοποιούν δημιουργικά κέντρα μέσα μας. Και παρόλο που έχουν καλυφθεί από τις στάχτες του εγωισμού και του ανθρώπινου φανατισμού στην σημερινή εποχή μας, δεν είναι πολύ μακριά εκείνη η εποχή που οι άνθρωποι θα ξανασυναντήσουν τους μύθους, θα εμπνευστούν από αυτούς, και θα τους τοποθετήσουν εκεί όπου πρέπει να βρίσκονται …… στην Ακρόπολη της ψυχής τους.

Read more

Μελέτη και ερμηνεία των Μύθων

Η μελέτη και η ερμηνεία των μύθων απασχόλησε τον άνθρωπο από την αρχαιότητα και συνεχίζει να το απασχολεί ως τις μέρες μας.

Read more

ΜΥΘΟΙ ΚΑΙ ΜΥΣΤΗΡΙΑ

"Μακάρι να ξεκαθαριζόταν το μυθικό και να έβγαινε από αυτό με την λογική μια ιστορική πραγματικότητα…"
ΠΛΟΥΤΑΡΧΟΣ

Ας προσπαθήσουμε να προσεγγίσουμε κάποιους από τους μύθους και τον συμβολισμό τους. Ο Διόνυσος είναι υιός του Δια και της Σέμελης, της θνητής μητέρας. Η Ήρα ζηλεύοντας για την απιστία του Δία με την Σέμελη προτρέπει τους Τιτάνες εναντίων του Διονύσου τον οποίο τεμαχίζουν. Η θεά Αθηνά σώζει την καρδιά του και την φέρνει στον Δια , από όπου γεννιέται για δεύτερη φορά ο Διόνυσος.

Η αλήθεια που περικλείει ο μύθος είναι η γέννηση του θείου και το πεπρωμένο της ανθρώπινης ψυχής.

Read more